Знаете ли што е хиперлексија – ‘пореметување на паметно дете’

Хиперлексијата е нарушување кое се карактеризира со предвремена способност на детето за читање и неверојатна способност за паметење, но и значителни потешкотии во разбирањето и користењето на вербалниот јазик, како и значајни проблеми во текот на социјалните интеракции.

0
458

Да се слушне дете како им чита гласно книга на своите врсници во градинка или да се види двегодишно дете како чита зборови во продавница додека неговата мајка го вози во количка, може да го заинтересира речиси секој минувач. Замислете да имате двегодишно дете кое повторува идентичен дијалог од филм по сеќавање. Сите такви и слични примери не се честа појава и секако се прилично сензационални.

Сепак, иако повеќето луѓе мислат дека станува збор за надарени деца, всушност станува збор за ретко нарушување кое се нарекува хиперлексија или „пореметување на паметно дете“.

Предвремена способност за читање и запомнување

Хиперлексијата е нарушување кое се карактеризира со предвремена способност на детето за читање и неверојатна способност за паметење, но и значителни потешкотии во разбирањето и употребата на вербалниот јазик и значителни проблеми за време на социјалните интеракции. Иако хиперлексијата значи дека детето има способност да чита многу порано отколку што се очекува и има одлични мемориски способности – повеќето хиперлексични деца не можат да го разберат значењето на зборовите и доцнат во развојот на говорот и социјалните вештини. Многу хиперлексични деца имаат голема опсесија со букви и броеви

Во својот научен труд ‘Hyperlexia: Reading Precociousness or Savant Skill’, др. Даролд А. Теферт разликува три вида хиперлексија:

Тип 1: Станува збор за исклучително бистри деца деца кои сами од себе почнуваат да читаат многу рано. Меѓутоа, кога се проценуваат, тие не се категоризираат како надарени. Во градинка и во своите предучилишни години, тие веќе читаат на ниво на прво и второ одделение. Но, обично нивните врсници ги стигнуваат како што одминува времето.

Тип 2: Тоа се деца кои имаат неверојатна меморија и способности за читање, но исто така имаат говорни, социјални и вештини на однесување карактеристични за децата со аутизам. Значи, нивната хиперлексија е всушност способност за извонредно извршување на една задача, но не и на друга, што е дел од друга дијагноза.

Според Центарот за нарушувања на говорот и јазикот, хиперлексијата може да биде поврзана со нарушување во развојот на учењето. „Иако хиперлексијата може да биде клучен симптом во опишувањето на разликите во учењето кај детето, таа не претставува самостојна дијагноза“, пишува на нивната веб-страница.

Од Центарот исто така порачуваат дека хиперлексијата постои во континуитет со други нарушувања, како што се нарушувања на аутистичниот спектар, говорни нарушувања и невербални тешкотии во учењето. Децата со хиперлексија исто така може да бидат изложени на други состојби, како што се дисфункција на интеграцијата, нарушување на хиперактивноста со дефицит на внимание, развојна диспраксија, опсесивно компулсивно нарушување или депресија.

Тип 3: Вклучува и деца со неверојатни мемориски вештини и вештини за рано читање, а понекогаш и со напредни способности во други области. Иако децата можат да имаат однесување слично на аутизам, тие всушност немаат аутизам и се социјални и блиски со членовите на семејството, но се воздржани и дистанцирани од врсниците. Со текот на времето, нивното аутистичко однесување згаснува, но таквите деца честопати подоцна претпоставуваат дека нивното искуство со светот е единственото или единственото правилно.

Препознајте ги симптомите поврзани со хиперлексија

– рана способност за читање во споредба со врсниците

– потешкотии во разбирањето и користењето на вербални јазични тешкотии при обработка на вербалниот јазик

– потешкотии во процесиурањето на вербалниот говор

– потешкотии во одговарање на прашања (кој, што, каде, кога, зошто)

– силни вештини на помнење

– сфаќање на учењето напамет

– конкретно размислување

– визуелно учење

– предизвици кога станува збор за промени во рутините

– потешкотии со социјалните вештини (започнување разговор, одржување на разговорот, изменување… )

Идентификацијата на хиперлексијата е најважна кога децата се мали, бидејќи раната интервенција ги зголемува шансите за успех на детето, а бидејќи читањето е моќна алатка за учење јазични и социјални вештини – еднаш штом детето започне да го разбира вербалниот јазик, пишаниот јазик би можел постепено да се намалува и да се користи само во одредени ситуации кога ќе се појави нешто ново или збунувачко.

Иако симптомите се намалуваат со текот на времето – карактеристичниот стил на учење останува во текот на целата зрелост. И, додека родителите го слават раниот интерес на детето за учење, важно е да се види колку детето навистина разбира што чита. Исто така, внимателно следете го развојот на говорот на детето, набљудувајте дали детето користи зборови и фрази во вистински контекст или само ги повторува, и дали може да учествува во спонтани вербални размени.

Социјалните вештини се неретко занемарени кај малите деца, но родителите треба да проверат дали има контакт со очите, дали детето реагира на своето име и дали уживаат да си играат со врсници. И она најважното, обрнете внимание на сетилните проблеми, како на пример, ако детето е премногу чувствително на светлина, звук, храна или допир или често ги стиска очите, ги покрива ушите, бега или има чести изливи на бес.

Фото: Unsplash

loading...