Пушењето е повеќе од лоша навика – тоа е болест на зависност и силен фактор на ризик за развој на некои од најтешките болести, понекогаш и со фатални последици. Иако цените на цигарите постојано растат, просечниот пушач е подготвен попрво да купи цигари отколку овошје или зеленчук. Пушат и пациенти кои се лекуваат од хронични белодробни заболувања, а неретко се пуши и со дете во раце, со верување дека ќе го заштитиме ако отвориме прозорец. Лекарите предупредуваат дека не постои безбедно ниво на изложеност на пасивно пушење.
Аеросолите од електронските цигари се токсични и канцерогени
Покрај класичните цигари, сè поголем проблем претставуваат и новите производи на тутунската индустрија. Кај чувствителниот детски организам, дури и краткотрајната изложеност на пасивно пушење може да предизвика оштетувања не само на белите дробови, туку и на кардиоваскуларниот, нервниот и имунолошкиот систем.
И кај нас, покрај тоа што проблемот со традиционалните тутунски производи сè уште не е решен, во последните години расте употребата на нови никотински производи – електронски цигари (вејпови), уреди за загревање тутун, никотински кесички и слично. Особено загрижува порастот на нивната употреба кај младите, кои токму преку овие производи најчесто влегуваат во светот на никотинската зависност, вели д-р Никола Пилјиќ за Еклиника.
– Аеросолите што се создаваат при користење електронски цигари и уреди за загревање тутун содржат бројни токсични и канцерогени супстанции. По вдишувањето, тие најпрво стигнуваат до респираторниот систем, каде предизвикуваат воспаленија, оштетување на дишните патишта и нарушување на локалните заштитни механизми. Овој ефект е особено изразен кај децата, чиј респираторен систем сè уште се развива – објаснува д-р Пилјиќ.
Поради тоа, децата изложени на чад и аеросоли имаат значително зголемен ризик од бронхитис, воспаление на белите дробови, влошување на астма и алергиски болести, како и почести инфекции на средното уво.
Пушење уште во мајчината утроба
Проблемот често започнува уште пред раѓањето. Пушењето во бременоста има сериозни последици.
– Никотинот, јаглерод моноксидот и другите токсични материи ги стеснуваат крвните садови на плацентата, со што се намалува дотокот на кислород и хранливи материи до плодот. Истовремено, овие супстанции директно делуваат врз него. Тоа може да доведе до забавен раст, предвремено породување, ниска родилна тежина, нарушен развој на органите и зголемен ризик од ненадејна смрт кај новороденчињата – нагласува докторот.
Тој додава дека е мит дека трудниците не треба нагло да престанат со пушење – напротив, секоја цигара претставува ризик и за мајката и за плодот.
Може да се разболиме и ако не пушиме
На здравјето не влијае само активното, туку и пасивното пушење. Тоа претставува несвесно вдишување мешавина од токсични и канцерогени материи од околината.
– Затоа често се нарекува и „принудно пушење“, бидејќи изложената личност не избира да ги внесува тие материи. Не постои безбедно ниво на изложеност. Дури и краткотрајната изложеност може да предизвика оштетувања – честичките брзо стигнуваат до белите дробови и крвотокот, предизвикуваат воспаленија и го нарушуваат нормалното функционирање на организмот – објаснува д-р Пилјиќ.
Штетните ефекти не се ограничени само на белите дробови – тие го зафаќаат и срцево-садовиот, нервниот и имунолошкиот систем.
Нема безбедно ниво на пасивно пушење
Лекарите предупредуваат дека пасивното пушење може да остави трајни последици и да го зголеми ризикот од хронични болести, вклучително и хронична опструктивна белодробна болест и рак на белите дробови.
Особено е загрижувачки што таканаречениот „страничен чад“ (оној што излегува од врвот на цигарата) содржи уште поголема концентрација на штетни материи.
Децата се најранлива категорија, бидејќи нивните бели дробови сè уште се развиваат, а имунолошкиот систем не е целосно созреан.
Зошто децата се најзагрозени?
Децата дишат побрзо од возрасните и внесуваат повеќе воздух во однос на телесната тежина, што значи и повеќе штетни материи.
Дополнително, загрижува податокот дека само во мал дел од домаќинствата пушењето е целосно забрането во затворен простор, што значи дека повеќето деца се изложени на чад во сопствениот дом.
Проветрувањето не е доволно
Д-р Пилјиќ објаснува и што е „чад од трета рака“ – токсични честички кои остануваат во просторот дури и по гаснењето на цигарата.
– Овие честички се таложат на ѕидови, мебел, играчки и други површини. Дури и по проветрување, тие не исчезнуваат, туку остануваат и претставуваат ризик. Децата се најизложени, бидејќи доаѓаат во директен контакт со овие површини и можат да ги внесат преку вдишување, кожа или уста – вели докторот.
Тој нагласува дека проветрувањето, пушењето покрај прозорец или избегнувањето да се пуши пред детето не се доволни мерки за заштита.
– Чадот не исчезнува кога веќе не се гледа – тој останува во околината и на предметите со кои децата се во контакт – предупредува д-р Пилјиќ.