Научниците од Медицинскиот факултет на Харвард и болницата „Бригам енд Вименс“ во Бостон истражуваат нов пристап во борбата против Алцхајмеровата болест – назален препарат што го активира имунолошкиот систем и ги поттикнува клетките да помогнат во отстранувањето на штетните наслаги во мозокот. Истражувањето привлече внимание бидејќи отвора можност еден ден болеста да се открива и третира многу порано, пред да предизвика сериозно губење на меморијата.
Препаратот се вика „Протолин“ и не е класична вакцина, ниту е заснован на мРНК-технологија, како вакцините против ковид-19. Станува збор за назален имуностимулатор, кој се внесува преку носот и влијае врз активноста на моноцитите – клетки на имунолошкиот систем што можат да препознаваат и отстрануваат штетни материи. Идејата е тие клетки да се активираат и да помогнат во расчистувањето на амилоидните наслаги, еден од белезите на Алцхајмеровата болест.
Во клиничкото испитување од првата фаза учествувале 16 лица со рана Алцхајмерова болест. Препаратот бил применет преку носот во две дози, со растојание од две недели. Истражувачите утврдиле дека третманот бил добро поднесен, со минимални несакани ефекти, а анализите покажале поволни промени во активноста на моноцитите и намалување на одредени воспалителни сигнали кај имунолошките клетки. Сепак, истражувањето било насочено кон безбедноста и имунолошкиот одговор, а не докажало дека препаратот ги отстранува наслагите кај луѓето или го запира когнитивното пропаѓање. Следниот чекор е испитување во втора фаза, со подолго следење на пациентите.
Посебно важно е што амилоидните наслаги може да почнат да се создаваат во мозокот и до 20 години пред да се појават првите забележливи проблеми со меморијата. Затоа научниците испитуваат дали идните терапии би можеле да се применуваат кај луѓе кај кои промените се откриени многу рано, пред да започне сериозното нарушување на когнитивните функции.
Интересен е и друг наод што го издвојува „Scientific American“ во својот преглед на најзначајните здравствени откритија за 2025 година. Истражување во Велс покажало дека луѓето што ја примиле вакцината против херпес зостер имале околу 20 отсто помал ризик од развој на деменција во следните седум години, во споредба со оние што не биле вакцинирани. Ова не докажува дека вакцината директно спречува Алцхајмерова болест, но претставува важен доказ за можната поврзаност меѓу имунолошкиот систем, инфекциите и ризикот од деменција.
Иако патот до евентуална превентивна терапија сè уште е долг, истражувањата покажуваат дека научниците сè повеќе се насочуваат кон раното откривање и имунолошките механизми на болеста. За милиони семејства погодени од Алцхајмеровата болест, секој ваков напредок е значаен.