Социјалната мрежа „Инстаграм“ објави воведување на нова безбедносна мерка насочена кон заштита на децата и тинејџерите. Во иднина, родителите ќе бидат известени доколку нивните деца пребаруваат содржина поврзана со самоповредување или самоубиство на платформата.
Известувањата ќе бидат испратени до родителите преку е-пошта, СМС или WhatsApp, со упатства за тоа како да започнат разговор со своето дете за менталното здравје. Спроведувањето на мерката прво ќе започне во САД, Велика Британија, Австралија и Канада. Во исто време, во тек е судски процес во Лос Анџелес, кој разгледува дали одредени платформи, вклучувајќи го и YouTube, се намерно дизајнирани да предизвикаат зависност кај младите луѓе.
Во врска со новата мерка, српскиот психијатар проф. д-р Владимир Дилигенски зборува за границата помеѓу грижата и приватноста, како и за влијанието на социјалните мрежи врз менталното здравје на младите луѓе.
Влијанието на воените вести врз психата на младите луѓе
Размислувајќи за актуелните вести од Блискиот Исток и војната во Украина, Дилигенски нагласува дека ваквите настани неизбежно влијаат на психата на луѓето, вклучително и на младите.
– Секако дека нè потресува, бидејќи не е далеку од нас. И самите сме биле на местото на слични настани. Знаеме колку е разорно. Тешко е психолошки да се состави сето тоа и да се процесира“, вели тој, додавајќи дека две големи војни во релативно блиска близина „не се добра приказна“.
Самоубиство кај младите луѓе: импулсивност и недостаток на план
Кога станува збор за деца и адолесценти, проф. Дилигенски нагласува дека еден од клучните проблеми е тоа што родителите често не знаат што се случува во умовите на нивните деца.
Тој ги наведува проблемите во непосредната околина како најчести причини што можат да доведат до суицидални мисли – расправии со најблиските, конфликти во семејството, игнорирање од врсниците, љубовни проблеми или други стресни ситуации што се исклучително тешки и стресни за младите луѓе.
Дилигенски особено нагласува дека на децата и адолесцентите честопати им недостасува долгорочен план: „Тие донесуваат одлуки ад хок во краток временски период, без многу да размислуваат. Токму тоа ја отежнува ситуацијата – немате време да интервенирате.“
Според професорот Дилигенски, родителите треба да обрнат посебно внимание на таканаречениот „апел феномен“ – ситуации во кои детето вербално укажува дека му е тешко, на пример со изјави како: „Не ми се живее.“
Ваквите реченици, нагласува тој, се повик за помош и сигнал дека е неопходен разговор: „Секогаш кога детето е депресивно, родителите мора да најдат време да разговараат. Тоа е најдобрата превенција.“
Тој додава дека проблемите често се јавуваат во контекст на насилство од врсници, но дека игнорирањето може да биде потешка форма на насилство од отворениот конфликт.
Улогата на социјалните мрежи
Според професорот Дилигенски, социјалните мрежи го забрзуваат ширењето на штетна содржина и можат да им дадат на младите луѓе специфични „инструкции“ во врска со самоповредувањето. Сепак, тој верува дека забраните и техничките мерки можат да спречат моментална импулсивна реакција, но дека тие сами по себе не се доволни.
– Најважно е да се работи на семејството во основата, каде што е потребно – на довербата и вниманието. Родителите се првите што забележуваат дека детето е во криза и реагираат, а потоа треба да разговараат со него за тоа за што станува збор – нагласува тој.
Ако родителот се сомнева дека детето има сериозен проблем, проф. Дилигенски советува да се контактира специјалист.
– Постојат луѓе кои знаат како да му пристапат на детето и како да помогнат, и како да го решат проблемот. Детските одлуки се импулсивни, но можат брзо да се решат ако реагирате навреме – нагласува тој, а исто така го обрнува вниманието и на чувството на вина што родителите често го чувствуваат по трагичните исходи, нагласувајќи дека најголемата казна е загубата на дете и дека ваквите ситуации оставаат длабок белег врз целото семејство.
Здраво семејство како основа на менталното здравје
Професорот Дилигенски нагласи дека здравата семејна средина е клучна за менталното здравје на децата.
Без разлика дали станува збор за проблеми со врсниците, училиште или љубовни предизвици, семејството е тоа што може да обезбеди најголема поддршка. Покрај родителите, важна улога можат да играат и наставниците и професорите, кои преку добар однос со учениците можат навреме да забележат дека нешто не е во ред.
Целата средина игра улога во воспитувањето на детето. „Образовните работници, а обично професорите кои имаат добар однос со учениците, можат добро да го почувствуваат тоа“, додава проф. д-р Владимир Дилигенски.