Децата идеално треба да добиваат паметни телефони после 13-годишна возраст, а возрасните имаат обврска да дејствуваат како пример. Ова го објаснија експертите на симпозиумот „Мобилна зависност“ на приватниот универзитет „Зигмунд Фројд“ во Виена.
Мобилните телефони, а со тоа и 24-часовната и секаде достапна интернет-врска, вклучувајќи ги социјалните медиуми, игрите, обложувањето, платформите за самопрезентација и вештачката интелигенција, пристигнаа во општеството ширум светот за да останат.
– На 9 јануари 2007 година, основачот на Apple, Стив Џобс, го претстави првиот паметен телефон. Во 2017 година, имаше две милијарди уреди низ целиот свет, во 2022 година беа 5,3 милијарди, а сега достигнуваме седум милијарди – рекол Роланд Мадер, медицински директор на Институтот „Anton Proksch“ во Виена, на симпозиумот на тема „Mobile Addiction – Specter or Scourge of Our Time?“.
Според експертите, „зависноста од мобилни телефони сè уште не е термин за болест каталогизиран од Светската здравствена организација. Но, ќе стане. Дел од зависноста од интернет се префрла на мобилните уреди. Забрзувач беше пандемијата Ковид-19. Околу четири проценти од адолесцентите во Австрија се зависни од мобилни телефони. Возрасните поминуваат четири и пол часа на ден на своите телефони. Повеќе нема да се ослободиме од тоа. Гледаме во телефонот помеѓу 88 и сто пати на ден.“
Скоро секој адолесцент користи услуги за пораки
Игрите, социјалните мрежи и порнографијата се најбараните апликации од страна на корисниците ширум светот од почетокот на интернетот. Замките и брзите награди привлекуваат постојана употреба. 91 процент од 12 до 19-годишниците користат услуги за пораки како WhatsApp. Платформите како Фејсбук, Инстаграм и Тик-Ток се грижат за моменталната желба за самопрезентација – заедно со негативните психолошки ефекти.
Клиничкиот психолог Оливер Шајбенбоген (Институт Антон Прокш) цитирал анкета меѓу учениците во Штаерска. Без користење дигитални уреди пред заспивање во текот на училишната недела, речиси 20 проценти имале проблеми со спиењето. Ако го користеле телефонот пет дена пред да заспијат, овој процент се искачил на 41 процент. Малтретирањето преку социјалните медиуми може сериозно да ги оптовари жртвите во адолесценцијата. Презентираните „идеални слики“ можат да ја оштетат сликата која ја имаат за себе младите корисници. Желбата за наклонетост и признание може да предизвика оние кои се изложени на ризик да западнат во кризи.
Не сум онлајн, „не сум таму“
– Ако не сум онлајн, некако не сум дел од тоа. Телефонот ми помага да се смирам. Социјалните медиуми се новото пушење – цитираше типични изјави на средношколците Александра Фердин од Институтот на приватниот универзитет Зигмунд Фројд.
Но, очигледно, има мала поддршка од возрасните, вклучително и од родителите. Експертот со друг цитат: „Моите родители велат дека треба да го оставам телефонот. Но, тие самите постојано го гледаат.“ Според студијата во Штаерска, само 18 проценти од семејствата со ученици имаат правила за употреба на телефон.
Возрасните и децата или тинејџерите најдобро е заедно да се борат против проблематичната употреба на телефон. Ова значи намалување на употребата на телефон на контролирано ниво, враќање на она што е изгубено во дигиталниот свет во реалниот свет, „аналогни“, вистински човечки односи со препознавање, игра и комуникација, наместо лажна блискост преку онлајн услуги, смета Шајбенбоген.
Апстинирањето од консумација брзо носи позитивни ефекти
– 14 дена воздржување од Инстаграм или социјалните медиуми значително го зголеми задоволството од сопствената слика за телото кај тинејџерите. Ефектот траеше уште 14 дена – рекол психологот. Во училиште во Генердорф, Долна Австрија, тој спровел експеримент со наставници и ученици што вклучувал тринеделен телефонски пост. Програмата сега се проширила и во Австрија со учество и на Италија и Германија.
Шајбенбоген за регистрираните ефекти од отфрлањето на дигиталните уреди вели: „Откривме дека менталната благосостојба се зголемила за 30 проценти. Имаше намалување на депресивните симптоми за 30 проценти. Три недели апстиненција од телефон донесе повеќе од две недели одмор. Апстиненцијата доведе до одржливо намалување на времето поминато пред екран за 25 проценти од учесниците.“ Дури и во контролната група без воздржување од телефон, проектот беше „заразен“. Според експериментот, за учениците кои учествуваа, „постењето од телефон“ беше делумно сосема ново и позитивно искуство со вистински лични односи и нова перспектива за реалниот свет. Но, возрасните исто така мораа да се „погледнат себеси“, така да се каже. Одеднаш, адолесцентите повеќе не беа постојано достапни или контролирани. А наставниците не можеа едноставно да испраќаат домашни задачи итн., 24 часа на ден преку пораки.