Првите знаци дека вашето дете можеби има Туретов синдром – еден симптом е клучен

За време на доделувањето на наградите БАФТА, водителот Алан Каминг ѝ се заблагодари на публиката за нејзиното разбирање откако активистот за Туретов синдром, Џон Дејвидсон, имаше серија вербални испади. Дејвидсон беше поканет на церемонијата за да се одбележи номинацијата на филмот „Се колнам“, кој е базиран на неговиот живот и го прикажува секојдневниот живот на луѓето што живеат со Туретов синдром.

За време на церемонијата, публиката можеше да се чуе како постојано изговара пцовки, вклучувајќи го и моментот кога изговори расна навреда во текот на излегувањето на сцената на Мајкл Б. Џордан и Делрој Линд, кои врачуваа награда.

Би-Би-Си подоцна се извини за испадите, но дел од јавноста го критикуваше извинувањето како недоволно јасно и површно.
Експертите и луѓето што живеат со оваа состојба истакнаа дека Туретов синдром може да се манифестира на многу различни начини, а симптомите честопати можат да бидат вознемирувачки за оние околу нив, поради што едукацијата на јавноста е исклучително важна. Дејвидсон бил дијагностициран со синдромот на 12-годишна возраст, но некои деца може да покажат знаци уште на шестгодишна возраст.

Кои се раните знаци на Туретов синдром?
Иако Туретов синдром може да се дијагностицира на која било возраст, симптомите обично започнуваат околу шестгодишна возраст и стануваат поизразени околу десетгодишна возраст. Синдромот е почест кај момчињата отколку кај девојчињата, и иако точната причина е непозната, ризикот од развој на состојбата е поголем ако еден од родителите го има.
Главниот симптом на Туретов синдром се тиковите. Ким Мичел, извршна директорка на организацијата Tourette’s Syndrome Inclusion in the Community (T.I.C.), објаснува дека „тиковите често започнуваат многу суптилно, па затоа на почетокот може да забележите работи како брзо трепкање или често шмркање“.

Таа додава дека децата често се дијагностицираат рано, но многу тикови можат да останат незабележани сè додека подоцнежните фактори како хормоналните промени или училишниот стрес не ги влошат симптомите и не ги направат поизразени.

Тиковите можат да бидат вокални или моторни. Вокалните тикови вклучуваат повторувачки звуци како што се свиркање, шмркање, чистење на грлото, испуштање животински звуци или повторување зборови и фрази. Моторните тикови најчесто се манифестираат со превртување со очи, често трепкање, кревање раменици, грчеви, затегнување на стомачните мускули или скокање.
Мичел нагласува дека Туретов синдром не се јавува во „различни типови“, туку во спектар. „Некои луѓе имаат поедноставни тикови, други посложени, но тоа не значи дека нивното влијание е помало кај оние кои не се вклопуваат во стереотипите“, истакнува таа.

Може ли тиковите да се потиснат?

Иако тиковите понекогаш можат да се потиснат привремено, тоа бара голема концентрација и напор и не е долгорочно решение. Воздржувањето од вербални или моторни тикови често води до зголемена напнатост и исцрпеност.

Од T.I.C. објаснуваат дека некои луѓе понекогаш можат да ги потиснат своите тикови, додека на други им е тешко да се справат со тоа.

– Не секој ја има оваа способност, а непријатноста и заморот што ги предизвикува потиснувањето често се причина зошто многу луѓе дури и не се обидуваат да се контролираат. Тоа е како тресење шише сода – во одреден момент притисокот мора да се ослободи – велат тие.

Некои луѓе со Туретов синдром, исто така, доживуваат таканаречени претчувствителни сензации, непријатни физички сензации слични на оние што претходат на кивање или нагон за гребење. Овој интензивен нагон се ублажува само со изведување на тикот.

Колку често пцуењето е тик?

Во мал број случаи, Туретов синдром вклучува и тикови кои се манифестираат како повторено пцуење, што медицински е познато како копролалија. Според Ким Мичел, овој симптом се јавува кај околу 10 проценти од луѓето со Туретов синдром.

– Тиковите не се одраз на мислите или ставовите на една личност. Всушност, копролалија често произлегува од вознемиреност и страв од кажување нешто несоодветно или повреда на некого – објаснува таа.

– Како општество, знаеме што е, а што не е дозволено да се каже, и токму овој внатрешен притисок често го предизвикува појавувањето на тикови.

Како се лекува Туретов синдром?
Доколку постои сомневање дека детето покажува рани знаци на Туретов синдром, се препорачува да се консултира лекар. Раната и точна дијагноза е важна за да се обезбеди соодветен пристап кон третманот, па затоа пациентите обично се упатуваат кај педијатар или детски психијатар по преглед од страна на матичен лекар.
Иако нема лек за Туретов синдром, едукацијата и разбирањето на состојбата се клучен прв чекор. Во последниве години е постигнат значителен напредок во оваа област, благодарение на активисти како Џон Дејвидсон, како и на млади луѓе кои ги разоткриваат митовите за ова нарушување преку интернет.