Гледањето како вашето малечко учи да комуницира е еден од највозбудливите, но сепак збунувачки делови од раното родителство. Додека некои деца брборат без престан пред нивниот втор роденден, на други им треба малку подолго време да ги пронајдат вистинските зборови.
Логопедот Мари Мартинез му кажа на Parents.com како да ги претворите секојдневните активности, од оброци до возење со автомобил, во можности за учење и поттикнување на говорот, без стрес или скапи програми. Клучно е, вели таа, да се вклучите во интеракција со вашето дете во текот на денот и да обрнете внимание на неговиот говор на телото.
Мари Мартинез, логопед и авторка на книга за развој на детскиот јазик, нуди пет практични совети засновани на истражување како родителите би можеле да ги поддржат говорните и јазичните вештини на нивното малечко. Без разлика дали вашето дете штотуку почнува да ги кажува своите први звуци или веќе составува зборови, овие совети можат да помогнат во поттикнувањето на комуникацијата, поврзаноста и самодовербата.
Одвојте време да слушате
Иако може да им изгледа чудно на возрасните кои сакаат да ги научат своите деца да зборуваат, внимателното слушање е клучен прв чекор. Набљудувањето не само на звуците што ги испушта вашето дете, дури и ако е само брборење, туку и на неговиот говор на телото, им помага на родителите да идентификуваат можности за учење јазик во текот на денот.
– На пример, поставете аларм на пет минути и само слушајте ги звуците, зборовите и фразите што ги прави вашето дете, гестовите што ги користи и активностите во кои се вклучува – предлага Мартинез.
– Запишувајте кратки белешки и прегледувајте ги неделно. Децата се развиваат толку брзо, а водењето евиденција за нивните навики ќе ни помогне да ги разбереме нивните вештини, да му дадеме точни информации на вашиот педијатар и да создадеме основа за зголемување на сложеноста на нивниот јазик.
Претворете ги домашните работи во можности за учење
Дури и наједноставните домашни работи можат да станат можност да го запознаете вашето дете со нови зборови.
– Кога возите, миете садови или перете алишта, разговарајте со вашето дете за тоа што правите“, вели Мартинез.
– На пример, кога перам алишта, ги именувам парчињата облека, кажувам чија облека се става во машината за перење или се вади од машината за сушење алишта.
Ова ги учи децата дека секој предмет и дејство има име, што го гради нивното разбирање за употребата на јазикот.
– Бидете сигурни дека ќе ги прославите нивните обиди да ве имитираат вербално или да гестикулираат за да покажат што следи – охрабрува таа.
Разговор за време на возењето со автомобил
Престојот во автомобилот создава богата можност вашето дете да побара песни, да пее со вас или да разговара за тоа каде одите и кого ќе видите. Можете исто така да го користите возењето за да поставите прашања за тоа што гледа низ прозорецот или како се чувствува во врска со вашите планови за денот.
– Едноставен избор како „Дали сакаш песна за автобус или за ѕвезда?“ создава можност вашето дете да побара песна, да го слушне текстот или да пее и да гестикулира заедно со неа – вели Мартинез.
– Додека слушаме музика во автомобилот, понекогаш ја запирам музиката и му давам на моето дете две песни по избор. Може да плеска со рацете за да каже „Среќен роденден“, а јас го пофалувам, а потоа се придружувам.
Искористете го оброкот максимално
Иако оброците често се забрзани, Мартинез истакнува дека е можно свесно да се користат овие повторувачки моменти за да се развијат комуникациски вештини. Родителите можат да го именуваат секој прехранбен производ и прибор што нивното дете го користи за да му помогнат да го поврзе зборот со предметот. Една од нејзините омилени семејни активности за време на оброкот е играњето „Каде е…?“
– Кога велам: „Каде е твојата чаша?“ правам драматичен гест, кревајќи ги двете раце, кревајќи ги рамената и кревајќи ги веѓите кон мојот син. Кога тој имитира некој од овие гестови, ние славиме! Ја ставам раката на устата и извикувам: „Чаша? Чаша?““, објаснува таа.
– Ова му дава шанса на мојот син да ме имитира вербално и со гестови. Потоа продолжуваме кон наоѓање на предметот и именување, зајакнувајќи ја врската помеѓу зборот и предметот.
Однесувањето и говорот на телото се исто така комуникација
Мартинез нагласува дека малите деца го користат методот на комуникација што им е најлесен во тој момент. Честопати, ова се големи емоционални испади бидејќи сè уште не научиле да ги изразуваат своите потреби вербално.
– Следниот пат кога вашето дете ќе има напад на бес, длабоко вдишете, осигурајте се дека е безбедно, спуштете се на нивото на неговите очи, обидете се да разберете што се обидува да каже и понудетему брз и лесен начин да ги изрази своите потреби – советува таа.
Ова може да биде еден збор или гест за кој сте се согласиле заедно, што укажува на голема емоција што вашето дете учи да ја обработи.
– Запишете го тој гест, збор или фраза и вклучете го во вашиот ден за да го зајакнете новиот концепт и да му дадете шанса на вашето дете да го вежба – додава Мартинез.
Прославете ги малите победи
Родителите не треба да бидат оптоварени со очекувањето дека нивното дете ќе научи сè одеднаш. Секое дете учи со свое темпо, а до моментот кога ќе почне да оди на училиште, повеќето ќе ги развијат своите комуникациски вештини.
– За одржлив раст, започнете со мали чекори и градете врз вашиот успех и успехот на вашето дете. На моите родителски консултации, секогаш се обидувам да ги идентификувам нивните цели и дневни рутини. На тој начин, можеме да најдеме мали моменти во текот на денот што можат да се искористат за учење на јазик и вели Мартинез и додава дека градењето врз успехот на овие мали моменти ќе ви овозможи да видите мерлив напредок со текот на времето.
Кога да побарате стручна помош?
Мартинез ги советува родителите да им веруваат на своите инстинкти бидејќи тие најдобро го познаваат своето дете. Доколку се загрижени, треба да се консултираат со педијатар, кој може да ги упати кај логопед или друг специјалист за рана интервенција.
– Раната интервенција е клучна во оваа фаза од развојот, а пристапот „да почекаме па ќе видиме“ може да создаде дополнителен стрес за семејството – објаснува Мартинез.
– Вообичаени знаци на кои треба да се обрне внимание се недостаток на насмевка и обиди за комуникација со околината, како и ако бебето до 9 месеци не брбори или користи само неколку звуци или гестови.