Крлежи кај децата: Како правилно да отстраните крлеж и да го заштитите детето од убоди?

Крлежите се потенцијални носители на заразни болести, па затоа не е лоша идеја да научите како да се заштитите од нив, но исто така и да знаете што да правите кога ќе ги најдете на кожата на вашето дете.

Крлежите се најбројни во пролет и лето, а повремено ни ги носи и раната есен. Ова се периодите од годината кога времето, температурата и влажноста се најсоодветни за нив.

Крлежи кај децата

Областите каде што крлежите најчесто се закачуваат на децата се местата каде што кожата е влажна и мека – стомакот, препоните, пазувите, пределот зад ушите, задниот дел од вратот, градите, па дури и главата. Во моментот кога крлежот ќе ја прободе кожата, тој почнува да се храни со нашата крв. Ова потоа може да доведе до пренесување на инфекции кај луѓето, вклучувајќи Лајмска борелиоза, вирусен менингоенцефалитис пренесен од крлежи, туларемија и ерлихиоза.

Прегледот на кожата по престој во природа и отстранувањето на крлежот кратко време по каснувањето е важен за да се намали можноста за инфекција.

Крлежи кај малите деца

Крлежите кај децата не се невообичаени, особено кај децата кои често играат во тревата или одат на излети во шума. Покрај тоа, крлежот полесно ќе навлезе во кожата на детето бидејќи е помека, почувствителна и повлажна од кожата на возрасен. Телото на детето е најдобрата цел за крлеж бидејќи може да се закачи насекаде.

Дополнително, ако крлежот не се забележи рано кај малите деца, детето може ненамерно да го извади, не знаејќи што е, а главата на заразениот крлеж може да остане во телото и да ја пренесе инфекцијата.

Крлежи на главата кај децата

Крлежите имаат тесен опсег на движење, а растојанието што можат да го поминат зависи од нивната фаза на развој. Возрасен крлеж може да патува неколку метри во ширина во потрага по храна. Крлежите најчесто се наоѓаат на врвот на тревата или грмушките, чекајќи животно или лице да им се приближи.

Крлежот го зграпчува својот домаќин со предните нозе, а потоа се качува по телото додека не застане на место кое е незаштитено и добро циркулира. Кај децата, крлежите често се наоѓаат на главата – бидејќи децата се ниски и играат во тревата повеќе од возрасните, па затоа полесно можат да „соберат“ крлеж со главата или горниот дел од телото.

Зошто крлежите се опасни за децата?

На местото на каснувањето, има мало или умерено црвенило и оток, придружено со чешање, кое обично се повлекува во рок од еден до три дена. Овие промени на кожата не се резултат на инфекција (т.е. пренесување на заразна болест од крлеж на човек), туку иритација од супстанции што крлежот ги внесува во нашата кожа преку каснувањето, и не е потребен третман. Доколку црвенилото трае повеќе од три дена, или големината на промената се зголемува со текот на времето, потребно е да се контактира педијатар или матичен лекар, за да може по прегледот да се утврди дали е потребен третман.

Имено, Лајмската болест, или еритема мигранс што ја пренесуваат крлежите, е болест која во својата прва фаза може да се манифестира како промени на кожата. Тоа е овално црвенило на кожата што се шири до 15 сантиметри во дијаметар и постепено бледнее во центарот, оставајќи формација во облик на прстен. Доколку лицето го прими соодветниот антибиотик во оваа фаза од болеста, се јавува целосно излекување.

Лајмска болест

Друга причина за посета на лекар е појавата на општи симптоми 7 до 14 дена по каснувањето, кои вклучуваат: треска, општа слабост, болки во мускулите и зглобовите. Ова се симптоми што укажуваат на можна инфекција со вирусот на менингоенцефалитис што се пренесува преку крлеж. Во повеќето случаи, овие симптоми траат неколку дена и болеста завршува со нив.

Кај помал број пациенти (20-30 проценти), се развива втора фаза на инфекција во која се зафатени одредени делови од централниот нервен систем.

Симптомите што можат да бидат присутни во оваа фаза вклучуваат: главоболка, гадење, повраќање, слабост на рацете и нозете, вкочанетост на мускулите на вратот и нарушена свест.

Како правилно да се отстрани крлеж?

Ако забележиме крлеж на телото што е фиксиран за кожата, потребно е да се отстрани. Важно е да не се премачкува со алкохол, масло или слични средства, бидејќи тогаш се јавува контракција, т.е. спазми на неговите црева и зголемено излачување на предизвикувачкиот агенс на болеста во нашето тело.

– Го отстрануваме крлежот со пинцета. Краевите на пинцетата треба да се донесат што е можно поблиску до главата и да се повлечат кон нас без манипулација (т.е. не ја вртете во насока на стрелките на часовникот или спротивно од стрелките на часовникот, како што се препорачувало претходно). Во случај главата да се одвои од телото и да остане во кожата, можеме да ја отстраниме со стерилна игла. Дури и ако не успееме, нема потреба за паника – нашето тело самото ќе го отфрли туѓото тело по некое време. Конечно, главата на крлежот што останува во кожата не претставува ризик од инфекција, бидејќи заразните бактерии се во телото на крлежот, па со отстранување на телото, го отстрануваме и изворот на инфекција – вели д-р Ивана Новак Накир. Прегледот на кожата по престојот во природа и отстранувањето на крлежот кратко време по каснувањето е важно за да се намали можноста за инфекција.

– Човечката крв е потребна за да се размножат патогените што ги носи заразениот крлеж, а потребни се неколку часа за да се создаде критична количина на патогени.

Значи, ако отстраниме крлеж од телото во рок од неколку часа, има помала шанса за инфекција дури и ако крлежот е навистина заразен со еден од агенсите што предизвикуваат болест – објаснува д-р Новак Накир.

Колку долго живее крлежот?

Крлежот ќе бара место да касне човек 6 часа, потоа саат или два ќе ја дупчи кожата и дури тогаш ќе почне да цица крв. За да се зарази, треба да цица крв најмалку 10 часа. Ако сте забележале крлеж на себе, треба да го отстраните што е можно поскоро. Ако се сомневате дека крлеж од област каде што постои можност за инфекција со менингоенцефалитис што се пренесува преку крлежи поминал долго време на вас, контактирајте го вашиот лекар.

Заштитата е можна преку пасивна имунизација, т.е. со давање готови антитела. Пред да излезете од дома, треба да обрнете внимание на изборот на обувки и облека. Се препорачуваат долги ракави и долги панталони, панталони вовлечени во чорапи, затворени чевли, облека во светли бои (крлежот е потешко да се види на темна позадина), материјали без влакна (избегнувајте волна и фланел) бидејќи крлежите имаат помала веројатност да се закачат на нив. Кога се враќате од патување или работите во природа, внимателно проверете ја облеката и телото за да видите дали има крлежи во близина.

Децата на возраст од една година можат да се вакцинираат. Лицата кои често поминуваат време во природа (ловци, шумски работници, планинари) во ендемски подрачја, покрај горенаведените мерки на претпазливост, се препорачува да се вакцинираат и против менингоенцефалитис што се пренесува преку крлежи.

Ендемските подрачја се подрачја каде што има поголема инциденца на крлежи заразени со вирусот на менингоенцефалитис што се пренесува преку крлежи.

– Вакцината се дава во три дози, а децата можат да се вакцинираат и откако ќе наполнат 12 месеци. Првата доза е најдобро да се даде во зима (во јануари или февруари), втората еден до три месеци по првата, а третата девет до 12 месеци по втората доза. Овие три дози ни обезбедуваат заштита во тек на три години, што е воедно и периодот по кој можеме да добиеме нова доза од вакцината (т.н. „бустер“ доза)“, советува д-р Ивана Новак Накир.