Многумина веруваат дека во текот на летото нема причина да се грижиме за недостаток на витамин Д, бидејќи сончевата светлина му помага на организмот да го создава овој важен витамин. Но, ново истражување покажува дека реалноста е посложена.
Студијата, објавена во списанието European Journal of Clinical Nutrition, покажала дека значителен број луѓе имале недоволно ниво на витамин Д во текот на целата година – вклучително и во летните месеци. Истражувањето особено се фокусирало на постари лица и возрасни припадници на етнички малцинства во Северна Британија.
Истражувачите ги следеле нивоата на витамин Д кај 299 лица, од кои 168 биле постари од 65 години, а 131 биле возрасни лица од етнички малцинства.
Испитувањата биле спроведени во периодот од декември 2024 до август 2025 година.
Резултатите биле особено интересни. Кај 54,8 отсто од постарите испитаници било утврдено недоволно или дефицитарно ниво на витамин Д.
Во групата возрасни припадници на етнички малцинства, процентот бил уште поголем – 72,1 отсто.
Она што особено ги изненадило истражувачите е што недостатокот не исчезнал ниту во текот на летото, кога изложеноста на сонце е најголема.
Дефицитот останал и во најсончевите месеци
На врвот на летото, повеќе од половина од постарите лица и понатаму имале недоволно витамин Д.
Кај групата припадници на етнички малцинства состојбата била уште поизразена. Во ниту еден месец од истражувањето, дури ни во летните месеци, процентот на лица со недоволно ниво на витамин Д не паднал под 64 отсто.
Тоа сугерира дека самото летно сонце не е секогаш доволно за да се обезбеди оптимално ниво на витамин Д, особено кај одредени групи луѓе.
Која е причината за дефицитот
Кожата произведува витамин Д кога е изложена на УВБ-зрачење од сончевата светлина. Затоа недостатокот најчесто се поврзува со зимата, кога деновите се пократки и сончевото зрачење е послабо. Но, според новото истражување, кај некои луѓе ситуацијата не се подобрува значително ниту во лето.
Една од причините е возраста. Со стареењето кожата станува помалку ефикасна во создавањето витамин Д под влијание на сончевите зраци.
Дополнителен проблем е што постарите луѓе често поминуваат помалку време на отворено. Во лето, особено за време на топлотни бранови, многумина избегнуваат да излегуваат во најтоплиот дел од денот.
Улогата ја има и пигментацијата на кожата. Меланинот, пигментот кој ѝ ја дава бојата на кожата, делува како природна заштита од сончевото зрачење. Тоа е корисно за заштита од оштетувања предизвикани од сонцето, но истовремено значи дека лицата со потемна кожа вообичаено треба да бидат изложени на поголема количина сончева светлина за да создадат иста количина витамин Д како лицата со посветла кожа.
Зошто е важен витаминот Д?
Витаминот Д има важна улога во одржувањето на здравјето на коските, а неговиот недостаток може да придонесе за проблеми како остеопороза.
Тој е важен и за нормалното функционирање на имунолошкиот систем.
Во повеќето западноевропски земји, на пример, на бебињата во првата година од животот вообичаено им се дава витамин Д како превенција од рахитис. Но, потребата од овој витамин не исчезнува со детството – важен е и во зрелата и во подоцнежната возраст.
Еден од авторите на истражувањето, Бернард Корф, ја испратил едноставната порака дека лицата кои се во ризичните групи не треба да претпоставуваат дека само со поминување повеќе време на отворено во текот на летото ќе го решат проблемот со недостатокот на витамин Д.
Како да препознаете недостаток?
Недостатокот на витамин Д не мора секогаш да предизвикува јасни симптоми, но меѓу можните знаци се наведуваат:
замор и слабост
болки во коските
болки во мускулите
почести инфекции
бавно зараснување на раните
опаѓање на косата
чести промени во расположението
Сепак, овие симптоми можат да се појават и поради голем број други причини, па самите по себе не значат дека станува збор за недостаток на витамин Д.
Летото не значи автоматски доволно витамин Д
Новото истражување не значи дека сончевата светлина нема никаква улога во создавањето витамин Д. Напротив, изложувањето на УВБ-зраци е еден од природните начини на кој организмот го создава.
Но, резултатите покажуваат дека не треба автоматски да претпоставиме дека летното сонце ќе обезбеди доволно витамин Д за секого.
Особено внимание треба да посветат постарите лица и оние кои припаѓаат на групи кај кои постои поголем ризик од недостаток.
Доколку постои сомнеж за недостаток, најсигурен начин да се утврди состојбата е крвен тест, а за евентуално земање суплементи и за дозата најдобро е да се разговара со лекар.