Срцевите удари кај жените често остануваат непрепознаени – експертите откриваат зошто

Една жена доаѓа во одделот за итни случаи затоа што чувствува недостаток на воздух и се поти обилно. Има болка во грбот, во пределот на лопатката, а болката се шири по левата рака.

Сите наоди се нормални и таа е испратена дома.

Следниот ден оди кај кардиолог. Тој проценува дека нејзините симптоми може да бидат поврзани со анксиозност.

Таа ноќ таа доживува срцев удар.

Ова е приказната за Барбара Колура, амбасадорка на Фондацијата за семејно здравје на срцето (Family Heart Foundation) во Соединетите Држави, но и судбината на илјадници други жени низ целиот свет.

Иако Колура на крајот добила соодветен третман, родовиот јаз во кардиолошката нега, многу жени ги чини живот, пишува „Science Alert“.
Во некои развиени земји со квалитетни здравствени системи, како што е Австралија, истражувачите проценуваат дека дури 20 проценти од смртните случаи од срцев удар кај жените би можеле да се спречат доколку жените и мажите се третираат подеднакво.

Но, тоа не е случај. Жените под 55 години во Соединетите Американски Држави имаат седум пати поголема веројатност од мажите да бидат отпуштени од итната помош без соодветна кардиолошка евалуација.

Во текот на поставувањето на дијагноза, еден збор би можел да ги доведе во опасност: атипично.

Проблемот е во изразот „атипично“

Со децении, лекарите ги опишуваат симптомите на срцев удар кај жените како „атипични“ бидејќи можат да бидат различни од оние кај мажите.

Но, во реалноста, нема ништо атипично во симптомите што влијаат на половина од населението. Основниот симптом е ист без оглед на полот.

Неодамнешните опсервациски студии и проспективни студии покажаа дека повеќе од 90 проценти од жените и мажите доживуваат болка во градите за време на срцев удар.

Разликата е во тоа што жените имаат поголема веројатност да имаат гадење, отежнато дишење, замор, болка во вилицата или болка помеѓу лопатките во исто време, што може да го отежни дијагностицирањето.

Кога шемата на симптоми е означена како „атипична“, лекарите може погрешно да ги протолкуваат знаците како невообичаени или неповрзани со срцето.

Машкото тело е сè уште медицински стандард

Користењето на машкото тело како стандард за дијагноза и третман може да има сериозни последици.

Реномираниот кардиолог Стивен Николс, директор на Victorian Heart Hospital во Австралија, е еден од големиот број експерти кои веруваат дека терминот „атипичен“ е застарен и треба постепено да се укине.

– И покрај бројните кампањи за истакнување на важноста на срцевите заболувања кај жените, сè уште постои верување дека тоа е првенствено машки проблем – вели Николс.

Меѓутоа, кардиоваскуларните заболувања сега се водечка причина за смрт кај жените во Соединетите Држави, одземајќи приближно ист број животи кај жените како и кај мажите.

Сепак, истражувањата покажуваат дека жените со симптоми на срцев удар во споредба со мажите, поретко добиваат аспирин, има помала веројатност да бидат реанимирани и помала веројатност да бидат транспортирани во болница со брза помош со вклучена ротација.

Синдром Јентл

Оваа нееднаквост дури има и име: Синдром Јентл.

Терминот е измислен во 1991 година од страна на американскиот кардиолог Бернадин Хили, инспириран од филмот „Јентл“ во кој глуми Барбара Стрејсенд.

Главниот лик во филмот се маскира како маж за да може да оди на училиште и да го добие истото образование како и нејзините машки колеги.

Повеќе од три децении подоцна, кардиологијата сè уште се бори да го надмине овој модел во кој срцевите удари се гледаат првенствено преку машки симптоми.

Многу од денешните упатства за третман, вклучително и препораките за употреба на аспирин, се базираат на постари студии во кои претежно се вклучени мажи.

Покрај тоа, факторите на ризик специфични за жените, како што се менопаузата, синдромот на полицистични јајници и компликациите за време на бременоста, честопати не се вклучени во проценките на ризикот од срцев удар.

– Сè уште имаме долг пат да одиме за да го намалиме бројот на жени кои се разболуваат и умираат од срцеви заболувања – вели Николс.

Срцевите удари не се секогаш драматични

Иако симптомите кај жените можат да се разликуваат од оние кај мажите, едно нешто останува заедничко: болка во градите.

Во популарната култура, срцевите удари често се прикажуваат како ненадејна, силна и разорна болка.

Но, докторката кардиолог Мишел О’Донохју од болницата Brigam end Vimen и Медицинскиот факултет Харвард вели дека тоа е заблуда.

– Всушност, срцевите удари често се јавуваат тивко и постепено, поради што толку лесно се занемаруваат – вели таа за ScienceAlert.

Жените, објаснува таа, често ја опишуваат болката во градите како тап или силен притисок што трае неколку минути, а потоа исчезнува. Тие исто така имаат поголема веројатност да доживеат срцеви удари додека одмараат или спијат.

– Знаеме дека жените имаат поголема веројатност да имаат помалку чести симптоми како гадење, отежнато дишење, болка во вилицата или раката – симптоми кои не ги предупредуваат веднаш пациентите или лекарите за срцев удар – додаде О’Донохју.

Жените почесто ги опишуваат симптомите како поблаги, раширени по телото или повремени, што ги прави полесни за пропуштање.

Истражувањата покажуваат дека жените почесто доживуваат болка меѓу лопатките, гадење или повраќање и отежнато дишење за време на срцев удар. Овие симптоми може да бидат причина зошто е поголема веројатноста да бидат погрешно дијагностицирани или испратени дома без третман.

Студија од 2020 година покажала дека лекарите често поставуваат дијагноза со препознавање на познати модели на симптоми. Кога симптомите се појавуваат во необична комбинација, веројатноста за погрешна дијагноза се зголемува.

Додека новите упатства сè повеќе ги препознаваат различните симптоми на срцев удар и постепено го напуштаат терминот „атипичен“, промените се спроведуваат бавно.

Барбара Колура била дијагностицирана дури при третата посета на лекар, откако веќе доживеала срцев удар. Една од нејзините артерии била блокирана 99 проценти.

Денес, како амбасадорка на Фондацијата за срце, таа ја споделува својата приказна за да им помогне на другите жени навреме да ги препознаат симптомите.

Ако се сомневате дека имате срцев удар, Мишел О’Донохју советува да ѝ верувате на вашата интуиција.

– Побарајте итна медицинска помош ако имате нови, необјаснети симптоми, вклучувајќи непријатност во градите или отежнато дишење што трае или се појавува и исчезнува – вели таа, додавајќи дека секогаш е подобро да бидете претпазливи, па ако мислите дека имате срцев удар, никогаш не возете сами до болница, туку веднаш јавете се на 911.