Кога таткото мисли дека сè мора сам: Мажите често молчат за притисокот што го носат

Од мажите денес се очекува многу – да бидат успешни на работа, финансиски да го обезбедуваат семејството, да бидат присутни партнери и посветени татковци, а притоа да останат смирени и секогаш подготвени да го решат секој проблем. Зад сликата на човек кој „сè држи под контрола“ сепак можат да се кријат замор, страв, притисок и чувство дека не е доволно добар во ниту една од своите улоги.

Психологот и психотерапевт д-р Крешимир Пријатељ од поликлиниката „Голден мајнд“ за Net.hr објаснува дека проблемот често не е само во количината на обврски, туку во чувството дека мажот мора да се справи со нив без грешка и без помош.

– Мажите денес можат да се најдат меѓу неколку тешки очекувања: да бидат финансиски сигурни, успешни на работа, емоционално достапни партнери и вклучени татковци, а притоа смирени и способни да го решат секој проблем – вели тој.

Како пример го наведува таткото на две мали деца кој работи полно работно време, се грижи за кредитот и трошоците, а истовремено сака да биде присутен дома, да разговара со партнерката, да ги успива децата и да има трпение по напорниот ден.

Ако детето по третпат стане од кревет или партнерката му каже дека не е доволно присутен дома, тој можеби нема да ја слушне само конкретната забелешка, туку во неа ќе препознае порака: Повторно не сум доволно добар.

Тогаш може да се повлече, да стане раздразлив или уште повеќе да работи – не затоа што семејството не му е важно, туку затоа што не знае подобро да се справи со чувството дека постојано потфрла.

Пријатељ смета дека не треба да се каже дека мажите „не знаат да се справат“ со современите очекувања, туку дека дел од нив немале можност да научат како да ги препознаваат сопствените чувства, да разговараат за нив и да побараат поддршка.

– Некој пораснал со пораката: ‘Стегни заби и издржи’, а денес од него се очекува да препознае што чувствува и отворено да зборува за тоа – објаснува психологот.

Финансиската несигурност дополнително го засилува притисокот, особено кај мажите кои сопствената вредност ја поврзуваат со тоа колку можат да му обезбедат на семејството. Прашањето „Како ќе го платиме кредитот?“ тогаш може да се претвори во многу потешко прашање: „Дали потфрлив како партнер и татко?“.

Покрај стравот од трошоците можат да се појават срам, вина и страв од разочарување на најблиските. Психологот нагласува дека придонесот на таткото во семејството не е само финансиски – тука се и грижата, сигурноста, нежноста, времето и секојдневното учество.

Особено важно е како стресот на таткото се одразува врз децата. Тие забележуваат промени во начинот на кој родителот им се обраќа, во времето поминато во игра, трпението и достапноста.

– Таткото може да се обидува да ја скрие својата загриженост, но детето сепак забележува дека е отсутен со мислите, дека одговара пократко или полесно избувнува – вели Пријатељ.

Детето тогаш може погрешно да заклучи: „Тато е лут на мене“ или „Морам да бидам многу добар за да не го оптоварувам“.

Затоа психологот смета дека таткото не мора пред децата секогаш да изгледа силно и расположено. Децата можат да видат дека родителот е уморен, тажен или загрижен. Важно е тоа да им се објасни на начин соодветен на нивната возраст.

Како пример го наведува разговорот:

– Денес сум загрижен и затоа сум потивок. Ти не си виновен и возрасните ќе се погрижат за тоа.

Ако таткото се развикал, важно е да се врати кај детето и да каже: Жал ми е што викав. Тоа не беше во ред.

На тој начин детето гледа дека возрасниот може да ја препознае сопствената грешка, да преземе одговорност и да се обиде да го поправи односот.

Под голем стрес, мажите можат да се повлечат и да молчат, да станат раздразливи или да поминуваат сè повеќе време на работа, спорт, телефон или компјутер. Тоа не мора да значи дека не им е грижа за семејството.

– Понекогаш некој се повлекува затоа што нема зборови за тоа што му се случува, а некој поминува сè повеќе време на работа бидејќи таму се чувствува покомпетентно и има појасна структура – објаснува психологот.

Така може да се создаде круг во кој партнерката се обидува да допре до него, тој нејзините прашања ги доживува како уште еден притисок и дополнително се затвора, а таа се чувствува сè поосамено и отфрлено.

Сепак, Пријатељ прави разлика меѓу здраво повлекување за краток одмор и долготрајно избегнување. Реченицата „Преплавен сум, ми треба половина час да се смирам, па ќе разговараме“ е сосема поинаква од молчењето што трае со денови. Истовремено, разбирањето на стресот не значи оправдување навреди, заплашување или насилство.

А што може да направи семејството? Психологот советува разговорот да започне со конкретно набљудување, без осуда:

– Забележувам дека последниве недели лошо спиеш и се повлече. Загрижен/а сум за тебе. Како си?

Важно е да се остави простор за одговор, наместо веднаш да се даваат совети. Семејството може да помогне и со практични обврски и да го поддржи барањето стручна помош, но одговорноста за неговото ментално здравје не може целосно да ја преземе некој друг.

– Би сакал на мажите да им остане јасна порака: вреди да се побара помош додека сè уште успеваат да ги извршуваат обврските. Нивното страдање заслужува внимание, а грижата за себе може да стане дел од одговорноста кон луѓето што ги сакаат и кои им се важни – порачува психологот.